افسانه

افسانه : در شب تیره ، دیوانه ای کاو

دل به رنگی گریزان سپرده

در دره ی سرد و خلوت نشسته

همچو ساقه ی گیاهی فسرده

در میان بس آشفته مانده

قصه ی دانه اش هست و دامی

وز همه گفته ناگفته مانده

از دلی رفته دارد پیامی

ای دل من ، دل من ، دل من

بینوا ، مضطرا ، قابل من

با همه خوبی و قدر و دعوی

از تو آخر چه شد حاصل من

آخر ای بینوا دل ! چه دیدی

که ره رستگاری بریدی ؟

مرغ هرزه درایی ، که بر هر

شاخی و شاخساری پریدی

می توانستی ای دل ، رهیدن

گر نخوردی فریب زمانه

آنچه دیدی ، ز خود دیدی و بس

هر دمی یک ره و یک بهانه

تا به سرمستی و غمگساری

با فسانه کنی دوستاری

عالمی دایم از وی گریزد

با تو او را بود سازگاری

افسانه : مبتلایی که ماننده ی او

کس در این راه لغزان ندیده

آه! دیری است کاین قصه گویند

از بر شاخه مرغی پریده

لیک این آشیان ها سراسر

بر کف بادها اندر ایند

رهروان اندر این راه هستند

کاندر این غم ، به غم می سرایند

در بر این خرابه مغازه

وین بلند آسمان و ستاره

سالها با هم افسرده بودید

وز حوادث به دل پاره پاره

عاشق : سال ها با هم افسرده بودیم

سالها همچو واماندگی

لیک موجی که آشفته می رفت

بودش از تو به لب داستانی

افسانه : من بر آن موج آشفته دیدم

یکه تازی سراسیمه

عاشق : اما

من سوی گلعذاری رسیدم

همچنان گردبادی مشوش

افسانه : من در این لحظه ، از راه پنهان

نقش می بستم از او بر آبی

عاشق : آه! من بوسه می دادم از دور

با چه تصویرهای فسونگر

ای افسانه ، فسانه ، فسانه

ای خدنگ تو را من نشانه

ای علاج دل ، ای داروی درد

با من سوخته در چه کاری ؟

چیستی ! ای نهان از نظرها

ای نشسته سر رهگذرها

از پسرها همه ناله بر لب

تو که ای ؟ مادرت که ؟ پدر که ؟

چون ز گهواره بیرونم آورد

مادرم ، سرگذشت تو می گفت

بر من از رنگ و روی تو می زد

می شدم بیهوش و محو و مفتون

رفته رفته که بر ره فتادم

از پی بازی بچگانه

هر زمانی که شب در رسیدی

در نهان ، بانگ تو می شنیدم

ای فسانه ! مگر تو نبودی

آن زمانی که من در صحاری

می دویدم چو دیوانه ، تنها

تو مرا اشک ها می ستردی ؟

آن زمانی که من ، مست گشته

زلف ها می فشاندم بر باد

تو نبودی مگر که همآهنگ

می زدی بر زمین آسمان را ؟

در بر گوسفندان ، شبی تار

بودم افتاده من ، زرد و بیمار

تو نبودی مگر آن هیولا

که کشیدم ز بیم تو فریاد ؟

دم ، که لبخنده های بهاران

بود با سبزه ی جویباران

از بر پرتو ماه تابان

هر کجا ، بزم و رزمی تو را بود

بلبل بینوا ناله می زد

بر رخ سبزه ، شب ژاله می زد

روی آن ماه ، از گرمی عشق

می نوشتی تو هم سرگذشتی

سرگذشت منی ای فسانه

که پریشانی و غمگساری ؟

یا دل من به تشویش بسته

یا که شیطان رانده ز هر جای ؟

قلب پر گیر و دار منی تو

که چنین ناشناسی و گمنام ؟

یا سرشت منی ، که نگشتی

یا تو بختی که از من گریزی ؟

هر کس از جانب خود تو را راند

بی خبر که تویی جاودانه

تو که ای ؟ ای ز هر جای رانده

قطره ی اشکی ایا تو ، یا غم ؟

یاد دارم شبی ماهتابی

بر سر کوه نوبن نشسته

دیده از سوز دل خواب رفته

باد سردی دمید از بر کوه

گفت با من که : ای طفل محزون

از چه از خانه ی خود جدایی ؟

چیست گمگشته ی تو در این جا ؟

کرگویجی در این دره ی تنگ

چنگ در زلف من زد چو شانه

نرم و آسهته و دوستانه

با من خسته ی بینوا داشت

ای فسانه ! تو آن باد سردی ؟

ای بسا خنده ها که زدی تو

بر خوشی و بدی گل من

ای بسا کامدی اشک ریزان

تو ددی ، یا که رویی پریوار ؟

ناشناسا ! که هستی که هر جا

با من بینوا بوده ای تو ؟

هر زمانم کشیده در آغوش

ای فسانه ! بگو ، پاسخم ده

افسانه : بس کن ازپرسش ای سوخته دل

بس که گفتی دلم ساختی خون

باورم شد که از غصه مستی

عاشقا ! تو مرا می شناسی

از دل بی هیاهو نهفته

من یک آواره ی آسمانم

وز زمان و زمین بازمانده

آنچه گویی منم ، و آنچه خواهی

من وجودی کهن کار هستم

خوانده ی بی کسان گرفتار

بچه ها را به من ، مادر پیر

من یکی قصه ام بی سر و بن

عاشق : تو یکی قصه ای ؟

افسانه : آری ، آری

قصه ی عاشق بیقراری

که به اندوه و شب زنده داری

سال ها در غم و انزوا زیست

قصه ی عاشقی پر ز بیمم

گر مهیبم چو دیو صحاری

غول خواند ز آدم فراری

زاده ی اضطراب جهانم

یک زمان دختری بوده ام من

نازنین دلبری بوده ام من

یکه افسونگری بوده ام من

آمدم بر مزاری نشسته

چنگ سازنده ی من به دستی

دست دیگر یکی جام باده

شد ز چشم سیاهم ، گشاده

قطره قطره سرشک پر از خون

در همین لحظه ، تاریک می شد

در افق ، صورت ابر خونین

اختلاط صداهای سنگین

دود از این خیمه می رفت بالا

خواب آمد مرا دیدگان بست

جام و چنگم فتادند از دست

من ز دست دل و دل ز من رست

رفتم و دیگرم تو ندیدی

ای بسا وحشت انگیز شب ها

کز پس ابرها شد پدیدار

با صدایی حزین و دل آزار

نام من در بن گوش تو گفت

عاشقا ! من همان ناشناسم

آن صدایم که از دل بر اید

یک دمم که چو برقی سر اید

قطره ی گرم چشمی ترم من

چه در آن کوهها داشت می ساخت

دست مردم ، بیالوده در گل ؟

سکنین را نشد هیچ حاصل

سالها طی شدند از پی هم

یک گوزن فراری در آنجا

شاخه ای را ز برگش تهی کرد

شمل مخروطی خانه ای فرد

کله ی چند بز در چراگاه

بعد از آن ، مرد چوپان پیری

اندر آن تنگنا جست خانه

بود گم هر سراغ و نشانه

کرد از من درین راه معنی

کی ولی با خبر بود از این راز

که بر آن جغد هم خواند غمناک ؟

چون نه جز نقش آن ماند بر خاک

هر چه ، بگریست ، جز چشم شیطان

عاشق : ای فسانه ! خسانند آنان

که فروبسته ره را به گلزار

گل ، ز یک تندباد است بیمار

تو مپوشان سخن ها که داری

تو بگو با زبان دل خود

هیچکس گوی نپسندد آن را

عیب باشد ولی نکته دان را

نکته پوشی پی حرف مردم

این ، زبان دل افسردگان است

نه زبان پی نام خیزان

ما که در این جانیم سوزان

حرف خود را بگیریم دنبال

کی در آن کلبه های دگر بود ؟

افسانه : هیچکس جز من ، ای عاشق مست

از بن بام هایی که بشکست

روی دیوارهایی که ماندند

در یکی کلبه ی خرد چوبین

طرف ویرانه ای ، یاد داری ؟

پنبه می رشت و می کرد زاری

خامشی بود و تاریکی شب

باد سرد از برون نعره می زد

آتش اندر دل کلبه می سوخت

که همی گفت و بر سر همی کوفت

ای دل من ، دل من ، دل من

آه از قلب خسته بر آورد

در بر ما درافتاد و شد سرد

هیچ دانی چهزار و زبون کرد ؟

عشق فانی کننده ، منم عشق

حاصل زندگانی منم ، من

روشنی جهانی منم ، من

گر بود جسم و جانی ، منم ، من

من گل عشقم و زاده ی اشک

یاد می آوری آن خرابه

آن شب و جنگل آلیو را

می زدی بوسه خوبان نو را ؟

زان زمان ها مرا دوست بودی

عاشق : آن زمان ها که از آن به ره ماند

همچنان کز سواری غباری ...

جای خالی نمای سواری

طعمه ی این بیابان موحش

عاشق : لیک در خنده اش ، آن نگارین

مست می خواند و سرمست می رفت

جام هر جای بر دست می رفت

چه شبی ! ماه خندان ، چمن نرم

افسانه : آه عاشق ! سحر بود آندم

سینه ی آسمان باز و روشن

جرسش را به جا ماند شیون

آتشش را اجاقی که شد سرد

عاشق : کوهها راست استاده بودند

دره ها همچو دزدان خمیده

دل ز کف دادگان ، وارمیده

داستانیم از آنجاست در یاد

هر کجا فتنه بود و شب و کین

مردمی ، مردمی کرده نابود

نقطه ای سوخت در پیکر دود

طفل بیتابی آمد به دنیا

تا به هم یار و دمساز باشیم

نکته ها آمد از قصه کوتاه

ناف از شیرخواری ببرید

عاشق : آه

چه زمانی ، چه دلکش زمانی

قصه ی شادمان دلی بود

افسانه : عاشقا ! جغد گو بود ، و بودش

آشنایی به ویرانه ی دل

عاشق : آری افسانه ! یک جغد غمناک

هر دم امشب ، از آنان که بودند

ایستاده است ، استاده گویی

آن نگارین به ویران ناتل

دست بر دست و با چشم نمناک

افسانه : آمده از مزار مقدس

عاشق : آمده با زبانی که دارد

قصه ی رفتگان را بگوید

زندگان را بیابد در این غم

افسانه : آمده تا به دست آورد باز

لیک چو سود ، کاندر بیابان

هول را باز دندان گشاده است

باید این جام گردد شکسته

به که ای نقشبند فسونکار

اندر این پرده ، در نقشبندی

بیش از این نز غمت غم فزاید

جلوه گیرد سپید ، از سیاهی

آنچه بگذشت چون چشمه ی نوش

نکته اینست ، دریاب فرصت

گنج در خانه ، دل رنج اندوز

از چه ؟ ایا چمن دلربا نیست ؟

آن زمانی که امرود وحشی

ککلی ها در آن جنگل دور

می سرایند با هم همآهنگ

گه یکی زان میان است خوانا

شکوه ها را بنه ، خیز و بنگر

جنگل و کوه در رستخیز است

عالم از تیره رویی در آمد

چهره بگشاد و چون برق خندید

توده ی برف از هم شکافید

مرد چوپان در آمد ز دخمه

خنده زد شادمان و موفق

که دگر وقت سبزه چرانی است

عاشقا ! خیز کامد بهاران

گل به صحرا در آمد چو آتش

رود تیره چو توفان خروشید

دشت از گل شده هفت رنگه

آن پرده پی لانه سازی

خار و خاشاک دارد به منقار

شاخه ی سبز هر لحظه زاید

بچگانی همه خرد و زیبا

عاشق : در سریها به راه ورازون

افسانه : عاشق! اینها چه حرفی است ؟ کنون

گرگ کاو دیری آنجا نپاید

از بهار است آنگونه رقصان

آفتاب طلایی بتابید

ژاله ها دانه دانه درخشند

همچو الماس و در آب ، ماهی

بر سر موج ها زد معلق

تو هم ای بینوا ! شاد بخرام

که به هر جا زمانه به رقص است

تا به کی دیده ات اشکبار است ؟

بوسه ای زن که دوران رونده است

دور گردان گذشته ز خاطر

بره های سفید و سیه را

نغمه ی زنگ ها را ، که یکسر

چون دل عاشق ، آوازه خوان اند

بر سر سبزه ی بیشل اینک

از همه رنگ ، گل های کوچک

گرد آورده و دسته بسته

تا کند هدیه ی عشقبازان

همتی کن که دزدیده ، او را

عاشقا ! گر سیه دوست داری

اینک او را دو چشم سیاهی است

که ز غوغای دل قصه گوی است

عاشق : رو ، فسانه ! که اینها فریب است

دیدن و سوزش و شادمانی

چه خیالی و وهمی عجیب است

بیخبر شاد و بینا فسرده است

خنده ای ناشکفت از گل من

من به بازار کالافروشان

داده ام هر چه را ، در برابر

شادی روز گمگشته ای را

ای دریغا ! دریغا ! دریغا

از گشته چو یاد آورم من

چشم بیند ، ولی خیره خیره

پر ز حیرانی و ناگواری

ناشناسی دلم برد و گم شد

لیکن از مستی باده ی دوش

می روم سرگران و خمارم

جرعه ای بایدم تا رهم من

افسانه : که ز نو قطره ای چند ریزی ؟

عاشق : گر نریزم

دل چگونه تواند رهیدن ؟

چون توانم که دلشاد خیزم

بنگرم بر بساط بهاران

اول و آخر زندگانی

وز گذشته میاور دگر یاد

که بدین ها نیرزد جهانی

که زبون دل خودشوی تو

می گزد بند هر بند جان را

پیچم از درد بر خود چو ماران

تنگ کرده به ان استخوان را

چون فریبم در این حال کان هست ؟

مدفن آرزوها و جان هاست

ظاهرش خنده های زمانه

باطن آن سرشک نهان هاست

چون رها دارمش؟ چون گریزم ؟

می برندم به خواهی نخواهی

می درخشد ستاره بدانسان

که یکی شعله رو در تباهی

می کشد باد ، محکم غریوی

حالیا روبه آوازه خوان است

کوه و جنگل بدان ماند اینجا

که نمایشگه روبهان است

هر پرنده به یک شاخه در خواب

شب دل عاشقی مست خورده

عاشق : خسته این خاکدان ، ای فسانه

چشم ها بسته ، خوابش ببرده

با خیال دگر رفته از خوش

که بسی خواب آشفته دیده است

عاشق و عشق و معشوق و عالم

آنچه دیده ، همه خفته دیده است

عاشقم ، خفته ام ، غافلم من

بلبل شیفته چاره ساز است

رخ نتابیده ، نکام پژمرد

بازگو ! این چه غوغا ، چه راز است ؟

یک دم و این همه کشمکش ها

زین ستاره هزاران حکایت

که : چگونه شکفت آن گل سرخ ؟

چه شد ؟ کنون چه دارد شکایت ؟

وز دم بادها ، چون بپژمرد ؟

نقش یا بر رخ آب بوده

عشق ، هذیان بیماری ای بود

یا خمار میی ناب بود

همرها ! این چه هنگامه ای بود ؟

می دویدیم و خوشحال بودیم

با نفس های صبحی طربنک

نغمه های طرب می سرودیم

نه غم روزگار جدایی

ما ، شماله به کف ، در بر هم

کوه ها ، پهلوانان خودسر

سر برافراشته روی در هم

گله ی ما ، همه رفته از پیش

باد ، فرسوده ، می رفت و می خواند

مثل اینکه ، در آن دره ی تنگ

عده ای رفته ، یک عده می ماند

زیر دیوار از سرو و شمشاد

همچو ویرانه ای در بر من

آبش از چشمه ی چشم غمناک

خاکش ، از مشت خاکستر من

تا نبینی به صورت خموشم

گل به لبخند و جنگل سترده

بس شبان اندر او ماه غمگین

کاروان را جرس ها فسرده

پای من خسته ، اندر بیابان

با چراغی که خاموش می شد

چون یکی داغ دل دیده محراب

ناله ای را نهان گوش می شد

شکل دیوار ، سنگین و خاموش

سیل برداشت ناگاه فریاد

فاخته کرد گم آشیانه

ماند توکا به ویرانه آباد

رفت از یادش اندیشه ی جفت

وندر آن بهره ی خود نجوید ؟

هرکس از بهر خود در تکاپوست

کس نچیند گلی که نبوید

عشق بی حظ و حاصل خیالی ست

نغمه ها زد همه جاودانه

عاشق زندگانی خود بود

بی خبر ، در لباس فسانه

خویشتن را فریبی همی داد

کز پی این جهان هم جهانی ست

آدمی ، زاده ی خاک ناچیز

بسته ی عشق های نهانی ست

عشوه ی زندگانی است این حرف

خواهی ار نکته ای بشنوی راست

محو شد جسم رنجور زاری

ماند از او زبانی که گویاست

تا دهد شرح عشق دگرسان

کز زبان می و جام و ساقی ست ؟

نالی ار تا ابد ، باورم نیست

که بر آن عشق بازی که باقی ست

من بر آن عاشقم که رونده است

وز کدامین خم کهنه مستیم ؟

ای بسا قید ها که شکستیم

باز از قید وهمی نرستیم

بی خبر خنده زن ، بیهده نال

کاتشی شعله زد جان من سوخت

گریه را اختیاری نمانده ست

من چه سازم ؟ جز اینم نیامخوت

هرزه گردی دل ، نغمه ی روح

حرف بسیارها می توان زد

می توان چون یکی تکه ی دود

نقش تردید در آسمان زد

می توان چون شبی ماند خاموش

شنوا بود و فرمانبر ، اما

عشق هر لحظه پرواز جوید

عقل هر روز بیند معما

و آدمیزاده در این کشکش

ما شریک همیم اندر این کار

صد اگر نقش از دل براید

سایه آنگونه افتد به دیوار

که ببینند و جویند مردم

خبر از رفتگان نیست در دست

شادی آورده ، با هم توانیم

نقش دیگر براین داستان بست

زشت و زیبا ، نشانی که از ماست

این چه کبر و چه شوخی و نازی ست ؟

به دوپا رانی ، از دست خوانی

با من ایا تو را قصد بازی است ؟

تو مرا سر به سر می گذاری ؟

زود گشتی زبون و فسرده

از وفور جوانی چنینی

هر چه کان زنده تر ، زود مرده

با چنین زنده من کار دارم

بر دل زندگان دائما دست

در از این باغ کنون گشادند

که در از خارزاران بسی بست

شد بهار تو با تو پدیدار

در بن شاخه ی خارزاری

عاشق تو ، تو را بازیابد

سازد از عشق تو بی قراری

هر پرنده ، تو را آشنا نیست

عاشق مبتلا زی تو اید

طینت تو همه ماجرایی ست

طالب ماجرا زی تو اید

تو ، تسلیده ، عاشقانی

که بچینندم و دوست دارند

زاده ی کوهم ، آورده ی ابر

به که بر سبزه ام واگذارند

با بهاری که هستم در آغوش

که دلم آشیان دلی هست

زاشیانم اگر حاصلی نیست

من بر آنم کز آن حاصلی هست

به فریب و خیالی منم خوش

یک فریب دلاویزتر ، من

کهنه خواهد شدن آن چه خیزد

یک دروغ کهن خیزتر ، من

رانده ی عاقلان ، خوانده ی تو

عاشق : همچو من

افسانه : چون تو از درد خاموش

بگذرانم ز چشم آنچه بینم

عاشق : تا بیابی دلی را همه جوش

عاشقا ! با همه این سخن ها

به محک آمدت تکه ی زر

چه خوشی ؟ چه زیانی ، چه مقصود ؟

گردد این شاخه یک روز بی بر

یک حقیقت فقط هست بر جا

آنچنانی که بایست ، بودن

یک فریب است ره جسته هر جا

چشم ها بسته ، پابست بودن

عاشق : آه افسانه ! حرفی است این راست

گر فریبی ز ما خاست ، ماییم

روزگاری اگر فرصتی ماند

بیش از این با هم اندر صفاییم

تو دروغی ، دروغی دلاویز

تو غمی ، یک غم سخت زیبا

بی بها مانده عشق و دل من

می سپارم به تو ، عشق و دل را

ای دروغ ! ای غم ! ای نیک و بد ، تو

چه کست گفت از این جای برخیز ؟

چه کست گفت زین ره به یکسو

همچو گل بر سر شاخه آویز

ای دل عاشقان ! ای فسانه

ای زده نقش ها بر زمانه

ای که از چنگ خود باز کردی

نغمه هیا همه جاودانه

در پس ابرهایم نهان دار

تا صدای مرا جز فرشته

نشنوند ایچ در آسمان ها

کس نخواند ز من این نوشته

اشک من ریز بر گونه ی او

ناله ام در دل وی بیکن

روح گمنامم آنجا فرود آر

که بر اید از آنجای شیون

هان ! به پیش ای از این دره ی تنگ

که بهین خوابگاه شبان هاست

که کسی را نه راهی بر آن است

تا در اینجا که هر چیز تنهاست