مثنوی · بهرام سالکی
۳۹ - آدمی چون سیر شد ، عصیان کند
آدمی ، چون سیر شد ، عصیان کند
بندگی در محضر شیطان کند
تا شود از حرص ، شلوارش دو تا
از خدا کمتر ندارد ، کبریا
تا کلاه او زراندودی شود
چشم آن دارد که معبودی شود
چون اجاق مطبخش ، دودی کند (۱)
از تکبر ، فعل نمرودی کند (۲)
چون ببیند خویش را رنگین شده
« کاین منم طاووس علیین شده » (۳)
بانگ آرد : هین مخوانیدم بشر!
من ملک باشم ولی بی بال و پر!
می رسد بر خلق ، فیض رحمتم
گر نی ام خالق ، دلیل خلقتم!
شد وجودم ، علت خلق جهان
نعمت و رحمت ، برای مردمان
گر نباشم قبله ، مهر سجده ام
کس نداند ،خود فقط دانم ،که ام !
من که هستم؟ نایب پروردگار!
بلکه هم ، قائم مقام کردگار!
گر که گاهی سجده شکرم کنید
شاخه ای گل بر سر خود می زنید
****
ادعاهایش ندارد انتها
کو نخوانده « یفعل الله مایشاء » (۴)
آنکه گوید من دلیل خلقتم
یا همه معلول ها را علتم
یا نداند عرض و طول این جهان
یا نکردی یک نظر بر آسمان
آن مگس پنداشت کان حلوا فروش
دیگ حلوا بهر او آرد به جوش (۵)
علت خلقت ، من و تو نیستیم
منصفی؟ بنگر من و تو چیستیم؟
پاره ای از گوشت و یک کاسه خون
هر دو هم در بند امیال درون
یا غباری از بیابان وجود
قطره ای جاری درین دریای رود
قرن ها پیش از تو ، دنیا زاده شد
جمله اسباب جهان آماده شد
گر تو کم باشی ز ترکیب جهان
پر کاهی کم ازین خرمن بدان
ما که با یک کف آبی غرقه ایم
در چنین گرداب مغرور چه ایم؟
از تکبر ، چون نهی پا بر زمین
از فلک ، بسیار بینی قهر و کین
****
گو چه باید کرد با این آدمی؟
کز فساد او تبه شد عالمی
راه حلش جو ز قرآن کریم
اقرا : بسم الله رحمن رحیم
خوان « علیهم ربک سوط عذاب » (۶)
تا نگردد بیش ازین ، عالم خراب
******************************
۱ - دود از مطبخ یا اجاق کسی بلند شدن ، به معنای توانگر و مالدار بودن اوست .
به معنای دیگر ، در آشپزخانه اش غذایی پخته می شود .
خواجه کم کاسه ما آنکه از بهر طعام ...... هیچگاه از مطبخ او دود بر بالا نشد (وحشی )
در محلی که برنمی آمد ...... هفته هفته ز مطبخ او دود (محتشم کاشانی )
۲ - نمرود بنا به روایت تورات ، از شخصیت های عهد عتیق و از شاهان بابل بود و ادعای خدایی کرد.
سومریان در مقابل او به سجده می افتادند .
۳ - مصرع از مولاناست در حکایت :
آن شغالی رفت اندر خم رنگ ...... اندر آن خم کرد یک ساعت درنگ
پس برآمد ، پوستین رنگین شده ...... کاین منم طاووس علیین شده !
۴ - هرچه را خداوند بخواهد ، به انجام می رساند.
۵ - تعبیر از عطارست : مگس پنداشت کان قصاب دمساز ...... برای او در دکان کند باز
۶ - « فصب علیهم ربک سوط عذاب » سوره فجر آیه ۱۲
سرانجام پروردگارت ، تازیانه عذاب را بر سر آنان کشید.