از وی می آید که گفت: «حق لمن اعزه الله بالمعرفه ان لایذله بالمعصیه.» واجب است و سزا مر ان را که خداوند تعالی به معرفت عزیز کردش که خود را به معصیت ذلیل نکند و تعلق این به کسب بنده باشد و مجاهدت وی بر دوام رعایت امور وی و اگر بر آن معنی رانی که سزاوار است حق تعالی بدان که چون کسی را به معرفت عزیز کند به معصیت خوار نکند؛ از آن چه معرفت عطای وی است و معصیت فعل بنده، کسی را که عز به عطای حق باشد، محال بود که به فعل خود ذلیل گردد؛ چنان که آدم را علیه السلام که به معرفت عزیز کرد به زلت ذلیل نکردش.

خدای عز و جل مر بوعثمان را به سه پیر از سه مقام بگذاشت، و این هر سه اشارت که بدیشان کرد خود در وی بود: مقام رجا به صحبت یحیی و مقام غیرت به صحبت شاه، و مقام شفقت به صحبت بوحفص.

و روا باشد که مرید به پنج یا به شش یا بیشتر از این صحبت به منزل رسد و هر صحبتی وی را سبب کشف مقامی گردد؛ اما نیکوتر آن بود که پیران را به مقام خود آلوده نگرداند و نهایت ایشان را اندر آن مقام نشانه نکند و گوید که: «نصیب من از صحبت ایشان این بود؛ اما ایشان فوق این بودند، مرا از ایشان بهره بیش از این نبود.» و این به ادب نزدیک تر بود؛ از آن چه بالغ راه حق را با مقام و احوال هیچ کار نباشد.

و سبب اظهار تصوف در نشابور و خراسان وی بود. با جنید و رویم و یوسف بن حسین و محمد بن الفضل رحمهم الله صحبت کرده بود و هیچ کس از مشایخ از دل پیران خود آن بهره نیافته بود که وی و اهل نشابور وی را منبر نهادند تا بر زبان تصوف مر ایشان را سخن گفت. وی را کتب عالی است و روایات متقن اندر فنون علم این طریقت.