نثر · شماره 3
و مشایخ این قصه اندر شان وی مختلف اند: به نزدیک گروهی مردود است، و به نزدیک گروهی مقبول؛ چون عمرو بن عثمان و ابویعقوب نهرجوری و ابویعقوب اقطع و علی بن سهل اصباهانی و جز ایشان گروهی رد کردندش؛ و باز ابن عطا و محمدبن خفیف و ابوالقاسم نصر آبادی و جملۀ متاخران قبول کردندش؛ و باز گروهی اندر امر وی توقف کرده اند، چون جنید و شبلی و جریری و حصری و جز ایشان، و گروهی دیگر به سحر و اسباب آن وی را منسوب کردند.
شاعرهجویریدر متن شعر
سطرهای پیرامون
برای دیدن جایگاه این سطر در شعر، چند سطر پیش و پس از آن را مرور کنید.
- 1
و منهم، مستغرق معنی و مستهلک دعوی ابوالمغیث الحسین بن منصور الحلاج، رضی الله عنه
# - 2
از مستان و مشتاقان این طریقت بود و حالی قوی و همتی عالی داشت.
# - 3
و مشایخ این قصه اندر شان وی مختلف اند: به نزدیک گروهی مردود است، و به نزدیک گروهی مقبول؛ چون عمرو بن عثمان و ابویعقوب نهرجوری و ابویعقوب اقطع و علی بن سهل اصباهانی و جز ایشان گروهی رد کردندش؛ و باز ابن عطا و محمدبن خفیف و ابوالقاسم نصر آبادی و جملۀ متاخران قبول کردندش؛ و باز گروهی اندر امر وی توقف کرده اند، چون جنید و شبلی و جریری و حصری و جز ایشان، و گروهی دیگر به سحر و اسباب آن وی را منسوب کردند.
انتخابشده - 4
اما اندر ایام ما شیخ ابوسعید و شیخ ابوالقاسم کرکان و شیخ ابوالعباس شقانی رضی الله عنهم اندر وی سری داشته اند و به نزدیک ایشان بزرگ بود. اما استاد ابوالقاسم قشیری رضی الله عنه گوید که: «اگر وی یکی از ارباب معانی و حقیقت بود به هجران ایشان مهجور نگردد و اگر مردود حق و مقبول خلق بود به قبول خلق مقبول نگردد؛ به حکم تسلیم وی را بدو بازگذاریم و بر قدر نشانی که در وی یافتیم از حق، وی را بزرگ داریم.»
# - 5
اما از این جمله مشایخ رضی عنهم به جز اندکی منکرنی اند مر کمال فضل و صفای حال و کثرت اجتهاد و ریاضت وی را.
# - 6
و اثبات ناکردن ذکر وی بی امانتی بودی اندر این کتاب، که بعضی از مردمان ظاهر ورا تکفیر کنند و بدو منکر باشند و احوال ورا به غدر و حیلت و سحر منسوب گردانند وپندارند که حسین منصور حلاج، حسن بن منصور حلاج است؛ آن ملحد بغدادی که استاد محمد زکریا بوده است و رفیق ابوسعید قرمطی. این حسین که ما را در امر وی خلاف است فارسی بوده است از بیضا، و رد و هجر مشایخ وی را، نه به معنی طعن اندر دین و مذهب است که اندر حال و روزگار است.
#
دربارهٔ این سطر
سطر شماره 3 از «۵۳- ابوالمغیث الحسین بن منصور الحلاج، رضی الله عنه» است.