و روا نباشد که محبت حق مر بنده را از جنس محبت خلق باشد یک دیگر را؛ که آن میل باشد به احاطت و ادراک محبوب و این حکم صفت اجسام بود. پس محبان حق تعالی مستهلکان قرب وی اند نه طالبان کیفیت وی؛ که طالب به خود قایم بود اندر دوستی و مستهلک به محبوب قایم بود و درست ترین کسان در معرکه گاه محبت مستهلکان اند و مقهوران؛ از آن چه محدث را به قدیم جز به قهر قدیم توسل نباشد و هرکه تحقیق محبت را معلوم کند ابهام برخیزد و شبهت نماند.

و محبت بر دو گونه باشد: یکی محبت جنس به جنس و آن میل و توطین نفس باشد و طلب ذات محبوب از راه مماست و ملازقت و دیگر محبت جنس نه با جنس و این طلب قرار کند با صفتی از اوصاف محبوب که با آن بیارامد و انس گیرد چون شنیدن کلام و یا دیدار.

و گرویدگان اندر محبت بر دو قسمتاند: یکی آن که انعام حق با خود بینند و رویت انعام و احسان، محبت منعم و محسن تقاضا کند ودیگر آن که کل انعام را از غلبۀ دوستی اندر محل حجاب نهند و راهشان از رویت نعم به منعم بود و این عالی تر است. والله اعلم.