و از عایشه و حفصه رضی الله عنهما آمده است: چون پیغمبر نزدیک ایشان درآمد، گفتند: «انا قد خبانا لک حیسا.» قال علیه السلام: «اما اننی کنت ارید الصوم، و لکن قربیه، ساصوم صوما مکانه.»

روزه از ان من است و به جزای آن من اولی ترم؛ از آن چه آن عبادتی سری است به ظاهر هیچ تعلق ندارد و غیر را اندر آن هیچ نصیب نباشد جزای آن بی نهایت است و گفته اند که: «دخول بهشت خلق را به رحمت است و درجت به عبادت و خلود به جزای روزه؛ از آن چه خداوند گفت: انا اجزی به.»

جنید گفت، رضی عنه: «الصوم نصف الطریقه. روزه داشتن نیمی از طریقت است.»

و دیدم از مشایخ که روزۀ پیوسته داشته اند ودیدم که جز ماه رمضان نداشته اند. آن مر التماس اجر را بود و این ترک اختیار را و ریا را و دیدم که روزه داشتندی و کس ندانستی چون طعام پیش آوردندی بخوردی و این موافق تر است مر سنت را.

و دیدم که ایام بیض و عشرهای مبارک بداشتندی و رجب و شعبان و ماه رمضان بداشتندی و دیدم که صوم داود صلوات الله علیه بداشتندی؛ که آن را پیغمبر علیه السلام گفت: «خیر الصیام»، و آن صوم روزی بود و فطر روزی.

وقتی من به نزدیک شیخ احمد نجار رحمه الله علیه اندر آمدم طبقی حلوا اندر پیش وی نهاده بود و همی خورد به من اشارت کرد. من، بر حکم عادت کودکی، گفتم: «روزه می دارم.» گفت: «چرا؟» گفتم: «بر موافقت فلان کس.» گفت: «خلق را بر خلق موافقت درست نیاید.» من قصد کردم تا روزه بگشایم. گفت: «ای جوان، از موافقت وی تبرا می کنی، پس موافقت من هم مکن؛ که من نیز از خلقم، و این هر دو یکی باشد.»

و حقیقت روزه را امساک باشد و کل طریقت اندر این مضمر است و کمترین درجه اندر روزه گرسنگی است. «والجوع طعام الله فی الارض، گرسنگی طعام خدای است در زمین.» و گرسنگی به همه زبان ها ستوده است اندر میان خلق شرعا و عقلا. پس وجوب روزه یک ماه باشد بر عاقل بالغ مسلم صحیح مقیم و ابتدای آن از رویت هلال رمضان باشد، یا کمال ماه شعبان، و مر هر روز را نیتی صحیح باید و شرطی صادق.