و این سخنی جامع است و تفصیل این در کتاب پراکنده بیاید، ان شاء الله عز و جل.

و فرقی نیکو کرده است شیخ ابونصر سراج رحمه الله علیه صاحب لمع، اندر کتاب خود میان آداب که گفته است:

الناس ف الادب علی ثلاث طبقات: اما اهل الدنیا فاکثر آدابهم فی الفصاحه و البلاغه و حفظ العلوم و اسمار الملوک و اشعار العرب، و اما اهل الدین فاکثر آدابهم فی ریاضه النفس و تادیب الجوارح و حفظ الحدود و ترک الشهوات و اما اهل الخصوصیه فاکثر آدابهم فی طهاره القلوب و مراعاه الاسرار و الوفاء بالعهود و حفظ الوقت و قله الالتفات الی الخواطر و حسن الادب فی مواقف الطلب و اوقات الحضور ومقامات القرب.

مردمان اندر ادب سه قسمت اند: یکی اهل دنیا که ادب به نزدیک ایشان فصاحت و بلاغت و حفظ علوم و سمرهای ملوک و اشعار عرب است و دیگر اهل دین که ادب به نزدیک ایشان ریاضت نفس و تادیب جوارح و نگاهداشت حدود و ترک شهوات است و سدیگر اهل خصوصیت اند که ادب به نزدیک ایشان طهارت دل بود و مراعات سر و وفا کردن عهد و نگاه داشتن وقت و کمتر نگریستن به خواطر پراکنده و نیکو کرداری اندر محل طلب و وقت حضور و مقام قرب.