و گویند: سماع آلت حضور است؛ که غایب خود غایب است و غایب منکر بود و منکر اهل آن نباشد.

پس سماع بر دو گونه باشد: یکی به واسطه و دیگر بی واسطه. آن چه از قاری شنود آلت غیبت باشد آن چه از باری شنود آلت حضور و از آن بود که آن پیر گفت.

مخلوق را در آن محل ننهیم که سخن ایشان شنوم، یا حدیث ایشان گویم.» والله اعلم.