ما عجالتا این ترانه ها را به اسم همان خیام منجم و ریاضی دان ذکر می کنیم، چون مدعی دیگری پیدا نکرده. تا ببینیم این اشعار مربوط به همان خیام منجم و عالم است و یاخیام دیگری گفته. برای این کار باید دید طرز فکر و فلسفه او چه بوده است.

ای آن که گزیده تو دین زرتشت،اسلام فکنده ای تمام از پس و پشت؛تا کی نوشی باده و بینی رخ خوب؟جایی بنشین عمر خواهندت کشت.

این رباعی تهدید آمیز آیا درزمان زندگانی خیام گفته شده و به او سوء قصدکرده اند؟ جای تردید است، چون ساختمان رباعی جدید تر از زمان خیام به نظر می آید. ولی درهر صورت قضاوت گوینده را درباره خیام و درجه اختلاط ترانه های او را با رباعیات دیگران نشان می دهد.

به هر حال، تا وقتی که یک نسخه خطی که از حیث زمان و سندیت تقریبا مثل رباعیات سیزده گانه کتاب «مونس الاحرار» باشد به دست نیامده، یک حکم قطعی در باره ترانه های اصلی خیام دشوار است، به علاوه شعرایی پیدا شده اند که رباعیات خود را موافق مزاج و مشرب خیام ساخته اند و سعی کرده اند که از او تقلید بکنند ولی سلاست کلام آن ها هرقدر هم کامل باشد اگر مضمون یک رباعی را مخالف سلیقه و عقیده خیام ببینیم با کمال جرئت می توانیم نسبت آن را از خیام سلب بکنیم. زیرا ترانه های خیام با وضوح وسلاست کامل و بیان ساده گفته شده؛ در استهزا و گوشه کنایه خیلی شدید و بی پروا ست. از ین مطالب می شود نتیجه گرفت که هر فکر ضعیف که در یک قالب متکلف و غیر منتظم دیده شود از خیام نخواهد بود. مشرب مخصوص خیام، مسلک فلسفی، عقاید و طرز بیان آزاد و شیرین و روشن او این ها صفاتی است که می تواند معیار مسئله فوق بشود.