نقل است که ذوالنون گفت: در بعضی از سفرهای خویش زنی را دیدم. از او سوال کردم از غایت محبت. گفت: ای بطال! محبت را غایت نیست.

گفت: موافق.

گفتم: سبحان الله. محبوب تو به توقریب و تو بدین زاری، وبدین نزاری؟

اعرابی گفت: ای بطال! اما علمت ان عذاب القرب و الموافقه اشد من عذاب البعد و المخالفه. ندانسته ای که عذاب قرب و موافقت سخت تر بود هزار بار از عذاب بعد و مخالفت؟

گفتم: چرا؟

گفت: از بهر آنکه محبوب را نهایت نیست.

نقل است که نزدیک برادری رفت - از آن قوم که در محبت مذکور بودند - او را به بلایی مبتلا دید. گفت: دوست ندارد حق را هر که از درد حق الم یابد.