شماره ۱۴ - گفت وگوی دو شاه

فرانسوا : چه می کنی ، به چه کاری ، امانوئل ، پسرم ؟

امانوئل : بودورکه وارده عزیزم فرانسوا، پدرم !

فرانسوا : تو نور چشم منی خیره چشمیت از چیست ؟

امانوئل : تو قبله گاه منی ، گو شکایتت ازکیست ؟

فرانسوا : شکایتم زشما نور چشم های دورو!

که مهر در دل ایشان نرفته است فرو!

ز بعد خوردن سی و دو سال خون جگر!

شدید ملعبه انگلیس افسونگر!

به دست خود ز چه ، ای نور چشم ، رنگ زدی ؟

بضد ما ز چه یکباره کوس جنگ زدی ؟

مگر ز دوستی ما ضرر چه دیدی تو؟

بغیر نفع ، ز من ای پسر چه دیدی تو؟

ز اتحاد من ای پشه ، ژنده پیل شدی !

کسی نبودی و ویکتور امانویل شدی !

مگر طرابلس غرب را تو خود خوردی ؟

به یک سکوت منش پاک از میان بردی ؟

سی و دو سال تمام ای جوان افسون باز!

شده به همت من ، کشورت عریض و دراز!

ز دوستی من اکنون چه شد که سیر شدی ؟

بریدی از من و بر روی من دلیر شدی ؟

تو بهر ساز زدن لایقی و نقاشی

که یاد داده تو را خودسری و اوباشی ؟

چه زحمتی که کشیدم به سرفرازی تو!

خبر نداشتم از مکر و حقه بازی تو!!

امانوئل : برو برو که تو پیری و رفته تدبیرت

نمی شوند جوانان دوباره نخجیرت

به من گذشت نکردی تو بندر « تریست »

که در سلیقه من همچو گاو سامری است !

کجا سزد تو وگیوم دگر به خودرائی

به دست ما، به اروپا کنید آقائی

به وعده تو کجا خلق سر فرود آرند

برو که خلق جهان شان و آبرو دارند

فرانسوا : امانوئل ! بخدا اشتباه کردی تو

به نزد خلق ، مرا روسیاه کردی تو

به تو کسی چو من آخر وفا نخواهد کرد

دکرکسی به شما اعتنا نخواهدکرد

قوای روس اگر روکند به بحر سفید

تو روی راحت و عزت دگر نخواهی دید

گر انگلیس و فرانس از تو احترام کنند

بدین هواست که آخر تو را تمام کنند

اگر دو روز دگر صبرکرده بودی تو

هزار فایده و بهره برده بردی تر

امانوئل : ژرف ! مرا سخنانت چو آب و غربال است

زبان من به جواب تو ای پدر لال است

ز ویلهلم و تو، زین پس مرا امیدی نیست

ز ترک نیز به من بهره جدیدی نیست

ز روس نیز نترسم اگرچه پر خطر است

که «اسکویت » ز «سازانوف » بسی زرنگ تر است

کجا مجال دهد انگلیس پر تزویر

که بر بغاز نهد پای ، روس کشورگیر

ولی چنین که گرفته است ترک ، رشته کار

طرابلس رود از دست من به خواری خوار

گمان مبر که من از انگلیس گول خورم

که عهدنامه او را به عاقبت بدرم

فرانسوا : برو برو که تو شرم و حیا نمی دانی

تو هیچ قیمت عهد و رفا نمی دانی

امانوئل : وفا و عهد به عالم چه قیمتی دارد؟

دو پاره کاغذ باطل چه حجتی دارد؟

معاهده است فقط از برای خرکردن

وز آل میان خر خود را ز پل بدرکردن

صلاح بنده شرمنده بعد از این جنگ است

که جای بنده در این ده خرابه ها تنگست

فرانسوا : کنون که حال چنین است پس مواظب باش

فضول پر طمع بلهوس ، مواظب باش

به هوش باش ، خبردار! ای عدوی بزرگ

که می رسد به سراغت قشون هندنبرگ

کنون که بی ادبی می کنی بدین تندی

بگیر مزد خود ازتوپ بیست و شش پوندی

امانوئل : کنون که کار بدینجا کشید یا الله

اقول اشهد ان لا اله الا الله