عبدالله مبارک گوید، رحمه الله علیه: «المعرفه ان لاتتعجب من شیء.»

مشایخ را اندر این معنی رموز بسیار است و من حصول فواید را بعضی از اقاویل ایشان بیارم، ان شاء الله، عز و جل.

معرفت آن بود که از هیچ چیزت عجب نیاید؛ از آن چه عجب از فعلی آید که کسی بکند زیادت از مقدور خود. چون وی تعالی و تقدس قادر بر کمال است عارف را به افعال وی تعجب محال باشد و اگر عجب صورت گیردی آن جا بایدی که مشتی خاک را بدان درجه رسانید که محل فرمان وی گشت و قطرۀ خون را بدان مرتبت که حدیث دوستی و معرفت وی کند و طالب رویت وی شود و قصد قربت و وصلت وی کند.

ذوالنون مصری گوید، رحمه الله علیه: «حقیقه المعرفه اطلاع الحق علی الاسرار بمواصله لطائف الانوار.»

حقیقت معرفت اطلاع حق است بر اسرار بدانچه لطایف انوار معرفت بدان پیوندد؛ یعنی تا حق تعالی به عنایت خود دل بنده را به نور خود نیاراید و از جملۀ آفت ها بنزداید؛ چنان که موجودات و مثبتات را اندر دلش به مقدار خردله ای وزن نماند، مشاهدات اسرار باطن و ظاهر وی را غلبه نکند و چون این بکند مغایبه جمله مشاهده گردد.