ایمان از روی لغت تصدیق باشد و مردمان را اندر اثبات حکم آن در شریعت سخن بسیار است و اختلاف بسیار. معتزله جملۀ طاعات را، علمی و عملی ایمان گویند و از آن است که بنده را به گناه از ایمان بیرون آرند و خوارج همین گویند و بنده را به گناهی که بکند کافر گویند و گروهی دیگر مر ایمان را قول فرد گویند و گروهی معرفت تنها و گروهی از متکلمان سنت، تصدیق مطلق گویند.

قوله، تعالی: «یا ایها الذین امنوا امنوا (۱۳۶/النساء).»

و جای دیگر گفت: «یا ایها الذین امنوا.»

و پیغمبر گفت، علیه السلام: «الایمان ان تومن بالله و ملائکته و کتبه و رسله و الیوم الآخر.»

و من اندر بیان این، کتابی کرده ام جدا مراد این جا اثبات اعتقاد مشایخ است از متصوفه و جمهور ایشان اندر ایمان به دو قسمت اند، چنان که فقهای فریقین:

گروهی گویند که: «قول و تصدیق و عمل ایمان است.» چون فضیل عیاض و بشر حافی و خیر النساج و سمنون المحب و ابوحمزۀ بغدادی و محمد جریری رضوان الله علیهم و جز ایشان جماعتی بسیار.

و گروهی گویند: «ایمان قول و تصدیق است.» چون ابراهیم ادهم و ذی النون المصری و ابویزید و حاتم و ابوسلیمان دارانی و حارث محاسبی و جنید و سهل ابن عبدالله و شقیق و محمد بن الفضل البلخی و به جز ایشان، رضوان الله علیهم اجمعین.