و از صواب به اصوب آن که موسی گفت، علیه السلام: «تبت الیک (۱۴۳/الاعراف).»

و فی الجمله توبه تایید ربانی بود و معاصی فعل جسمانی. چون بر دل ندامت اندر آید، بر تن هیچ آلت نماند که ندامت دل را دفع کند. چون در ابتدا فعل وی دافع توبه نبود، چون بیامد اندر انتها نیز فعلش حافظ توبه نباشد. و خداوند گفت، عز وجل: «فتاب علیه انه هو التواب الرحیم (۳۷/البقره).» و مر این را در نص کتاب نظایر بسیار است؛ تا حدی که از معروفی به اثبات کردن حاجت نیاید.

پس توبه بر سه گونه باشد: یکی از خطا به صواب و دیگر از صواب به اصوب و سدیگر از صواب خود به حق.

از خطا به صواب؛ لقوله،تعالی: «والذین اذا فعلوا فاحشه او ظلموا انفسهم ذکروا الله فاستغفروا لذنوبهم ... الآیه (۱۳۵/آل عمران).»

و از خود به حق؛ کما قال النبی، صلی الله علیه: «و انه لیغان علی قلبی و انی لاستغفر الله کل یوم سبعین مره.»

ارتکاب خطا زشت و مذموم است و رجوع از خطا به صواب خوب و محمود و این توبۀ عام است و حکم این ظاهر است، و تا اصوب باشد با صواب قرار گرفتن وقفت است و حجاب؛ و رجوع از صواب به اصوب اندر درجۀ اهل همت ستوده و این توبۀ خاص است و محال باشد که خواص از معصیت توبه کنند. ندیدی که همه عالم اندر حسرت رویت خدای عز و جل می سوختند و موسی علیه السلام از آن توبه کرد؟ از آن چه رویت به اختیار خواست و اندر دوستی اختیار آفت بود،ترک آفت اختیار وی مر خلق را ترک رویت نمود.