ابوسعید خراز گوید رضی الله عنه، که صاحب مذهب است که: «الفناء فناء العبد عن رویه العبودیه، و البقاء بقاء العبد بشاهد الالهیه.»

مشایخ را رضی الله عنهم اندر این معنی هر یکی لطیفه ای است به رمز.

فنا فنای بنده باشد از رویت بندگی و بقا بقای بنده باشد به شاهد الهی؛ یعنی اندر کردار بندگی آفت بود و بنده به حقیقت بندگی آنگاه رسد که ورا به کردار خود دیدار نباشد و از دید فعل خود فانی گردد و به دید فضل خداوند تعالی باقی، تا نسبت معاملتش جمله به حق باشد نه به خود؛ که آن چه به بنده مقرون بود از فعل وی، بجمله ناقص بود و آن چه از حق تعالی بدو موصول بود، جمله کامل بود. پس چون بنده از متعلقات خود فانی شود به جمال الهیت حق باقی گردد.

و ابویعقوب نهر جوری گوید، رحمه الله علیه: «صحه العبودیه فی الفناء والبقاء.» صحت بندگی کردن اندر فنا و بقاست؛ از آن چه تا بنده از کل نصیب خود تبرا نکند شایستۀ خدمت به اخلاص نگردد. پس تبرا از نصیب آدمیت فنا بود و اخلاص اندر عبودیت بقا.

ابراهیم شیبان گوید، رحمه الله علیه: «علم الفناء و البقاء و یدور علی اخلاص الوحدانیه و صحه العبودیه، و ما کان غیر هذا فهو المغالیط و الزندقه.»